Ze Wstępu:

(…) Opublikowano już wiele opracowań poświęconych badaniom nad rozwojem mowy dziecka. Jednak ciągle zauważa się niedostatek publikacji przedstawiających patomechanizmy zaburzeń mowy (…) W ostatnich latach zaczynają się pojawiać książki wypełniające lukę w opisie sfery zachowań językowych związanych z zaburzeniami wymowy uwarunkowanymi obwodowo. Publikowane są np. badania opisujące wymowę osób w różnym wieku z jedną określoną przyczyną zaburzenia wymowy: ankyloglosją [Ostapiuk, 2000, 2010], wadą zgryzu [Konopska, 2006] lub wadą rozszczepową [Pluta-Wojciechowska, 2008, 2011]. Nadal jednak brakuje opisu zaburzeń mowy o patomechanizmie obwodowym, odnoszących się do zaburzonych funkcji w obrębie aparatu artykulacyjnego, tj. połykania, oddychania, żucia i odgryzania (…)

Untitled Infographic (Conflict Copy) (4)

 

Książka “Przyczyny zaburzeń artykulacji zlokalizowane w układzie obwodowym” autorstwa dr Ewy Jeżewskiej-Krasnodębskiej wychodzi naprzeciw oczekiwaniom studentów, terapeutów oraz rodziców chcących uzyskać informacje dotyczące przyczyn zaburzeń artykulacji zlokalizowanych w układzie obwodowym. Podzielona została na trzy części. Pierwsza z nich traktuje o anatomicznych, fizjologicznych i środowiskowych uwarunkowaniach artykulacji. Znajdziemy tu m.in. informacje dotyczące budowy i funkcjonowania obwodowego aparatu mowy. Ponadto autorka zawarła cenne wskazówki w jaki sposób przeprowadzać badania budowy i sprawności poszczególnych narządów mowy, na co zwracać uwagę i co może być sygnałem alarmującym.

Dla mnie – logopedy wczesnej interwencji – szczególnie ważny jest rozdział poświęcony rozwojowi oraz zaburzeniom czynności fizjologicznych w obrębie narządu mowy. O jakich czynnościach mowa? O ssaniu, odgryzaniu, żuciu i połykaniu, które mają znaczący wpływ na rozwój mowy dziecka.  Jest to temat nadal niedostatecznie opisany w literaturze przedmiotu, a jak pokazuje praktyka logopedyczna – bardzo istotny. Należy uświadamiać rodziców i terapeutów jak ważny jest prawidłowy rozwój tych funkcji w perspektywie rozwoju mowy. Wiedza na ten temat nadal jest stosunkowo niska, a sam temat pozostaje niewyczerpany. Dlatego każda książka poszerzająca wiadomości w tym zakresie, jest niezwykle cenna zarówno dla studentów, logopedów praktyków, jak i rodziców.

Część druga książki poświęcona została metodologii  badań własnych. Autorka umieściła tu m.in. przykłady kart do badania sprawności języka, warg, budowy aparatu artykulacyjnego, kartę badania czynności fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego oraz przykładowy kwestionariusz wywiadu z rodzicami.

Część trzecia jest prezentacją wyników badań własnych, gdzie zawarte zostały dane dotyczące wpływu wad w budowie i funkcjonowaniu poszczególnych narządów mowy na artykulację konkretnych głosek.

Książka napisana jest bardzo przystępnym i zrozumiałym językiem, zawiera fotografie oraz ryciny obrazujące dane zagadnienie. Nie jest jedynie pozycją czysto teoretyczną lecz łączy w sobie niezbędne zagadnienia teoretyczne z praktyką logopedyczną.

Książkę możecie kupić bezpośrednio na stronie wydawcy – Oficyny Wydawniczej Impuls.

SPIS TREŚCI

Wstęp     11

 

Część 1
Anatomiczne, fizjologiczne i środowiskowe uwarunkowania artykulacji w świetle literatury przedmiotu

 

1. Przyczyny dyslalii w literaturze przedmiotu   17

2. Budowa i funkcjonowanie obwodowego aparatu mowy jako czynnika warunkującego prawidłową artykulację     21

2.1. Układ oddechowy w ocenie logopedycznej     21
2.2. Narząd fonacyjny     23
2.3. Aparat artykulacyjny w badaniu logopedycznym     24
2.3.1. Jamy nasady     25
2.3.2. Podniebienie twarde     28
2.3.3. Podniebienie miękkie     29
2.3.4. Język     30
2.3.5. Wargi i policzki     35
2.3.6. Zęby i zgryz     36
2.4. Wady budowy narządów nasady jako przyczyna zaburzeń artykulacji     37
2.4.1. Nieprawidłowości w budowie języka     38
2.4.1.1. Ankyloglosja     38
2.4.1.2. Makroglosja i mikroglosja     44
2.4.2. Nieprawidłowości w budowie podniebienia   44
2.4.2.1. Etiologia rozszczepów podniebienia     45
2.4.2.2. Wybrane podziały rozszczepów podniebienia i ich charakterystyka     46
2.4.3. Wady zgryzu     52
2.4.3.1. Tyłozgryzy     53
2.4.3.2. Przodozgryzy     55
2.4.3.3. Zgryzy krzyżowe     58
2.4.3.4. Zgryz przewieszony     60
2.4.3.5. Zgryz otwarty     60
2.4.3.6. Zgryzy głębokie     62

3. Czynności fizjologiczne w obrębie narządu mowy jako uwarunkowania artykulacji     63

3.1. Rozwój czynności fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego     64
3.2. Funkcje w obrębie aparatu artykulacyjnego oceniane podczas badania logopedycznego     66
3.2.1. Odgryzanie     66
3.2.2. Żucie     67
3.2.3. Połykanie     67
3.3. Nieprawidłowe czynności fizjologiczne i nawyki ruchowe jako przyczyny zaburzeń artykulacji     70
3.3.1. Dysfunkcje     70
3.3.1.1. Dysfunkcje wynikające z nieprawidłowego układania niemowlęcia w czasie snu i karmienia     70
3.3.1.2. Karmienie sztuczne     71
3.3.1.3. Dysfunkcja połykania     71
3.3.1.4. Dysfunkcje oddychania     72
3.3.1.5. Dysfunkcje żucia     72
3.3.2. Parafunkcje     72
3.3.2.1. Nawykowe ssanie smoczka, palca, innych narządów i przedmiotów     73

4. Działanie i badanie obwodowego narządu słuchu     73

4.1. Prawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu     74
4.2. Zaburzenia słuchu     75
4.3. Przyczyny uszkodzeń słuchu   76
4.4. Rodzaje uszkodzeń słuchu   77
4.5. Konsekwencje uszkodzeń słuchu   79
4.6. Niedosłuch jako przyczyna nieprawidłowości artykulacji   80
4.7. Orientacyjne badanie słuchu   81

5. Udział ośrodkowego układu nerwowego w procesie artykulacji     82

5.1. Słuch fonematyczny     83
5.1.1. Słuch fonematyczny w ocenie logopedycznej     84
5.2. Kinestezja artykulacyjna     85
5.2.1. Kinestezja mowy w ocenie logopedycznej     85

6. Środowiskowe uwarunkowania rozwoju wymowy     86

 

Część 2
Metodologiczne podstawy badań własnych

 

1. Cel badań        91

2. Procedura i kolejność zbierania materiału        92

3. Przebieg badań        92

4. Metoda zbierania materiału do oceny biologicznych uwarunkowań mowy         93

5. Wybrane narzędzia badawcze do badania biologicznych uwarunkowań mowy        94

5.1. Badanie sprawności aparatu artykulacyjnego        95
5.2. Badanie budowy aparatu artykulacyjnego        98
5.3. Badanie czynności fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego     100
5.3.1. Badanie toru oddechowego     100
5.3.2. Badanie sposobu odgryzania i żucia     101
5.3.3. Badanie sposobu połykania     101

6. Kwestionariusz wywiadu z rodzicami     102

7. Teren badań     106

8. Charakterystyka grupy badawczej na podstawie danych z ankiet     107

8.1. Typ rodzin i sytuacja rodzinna badanych dzieci     107
8.2. Wykształcenie rodziców i sytuacja materialno-mieszkaniowa rodzin badanych dzieci     107
8.3. Sytuacja opiekuńczo-wychowawcza w rodzinach badanych dzieci     108
8.4. Dane z okresu prenatalnego, porodu i okresu okołoporodowego     108
8.5. Dane dotyczące rozwoju dziecka w okresie niemowlęcym, poniemowlęcym i przedszkolnym     108
8.6. Dane dotyczące rozwoju czynności fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego dziecka     109
8.7. Dane dotyczące stanu zdrowia badanych dzieci     109
Część 3
Prezentacja wyników badań własnych

 

1. Diagnoza biologicznych uwarunkowań rozwoju mowy jako przyczyn zaburzeń artykulacji       113

1.1. Wyniki oceny słuchu fonematycznego i kinestezji artykulacyjnej      114
1.2. Wyniki oceny słuchu fizycznego      114
1.3. Wyniki badania czynności fizjologicznych w obrębie aparatu artykulacyjnego      115
1.3.1. Ocena sposobu oddychania      116
1.3.2. Ocena sposobu połykania      117
1.3.3. Ocena sposobu żucia      118
1.3.4. Ocena sposobu odgryzania      118
1.4. Wyniki badania budowy aparatu artykulacyjnego      119
1.4.1. Ocena stanu zgryzu     120
1.4.2. Ocena stanu zębów     120
1.4.3. Ocena budowy języka      121
1.4.4. Ocena budowy podniebienia      121

2. Diagnoza sprawności języka i warg u dzieci z zaburzeniami artykulacji z przyczyn obwodowych      122

2.1. Wyniki oceny sprawności języka      122
2.2. Wyniki oceny sprawności warg      123

3. Wpływ wad w budowie aparatu artykulacyjnego na zaburzenia artykulacji spółgłosek u dzieci      123

3.1. Wady w budowie języka jako przyczyna zaburzeń artykulacji spółgłosek     124
3.1.1. Występowanie wady w budowie języka w najczęstszych zaburzeniach artykulacji spółgłosek     124
3.1.2. Występowanie określonych zaburzeń artykulacji u dzieci z wadami w budowie języka      125
3.2. Wady zgryzu jako przyczyna zaburzeń artykulacji spółgłosek      126
3.3. Wady budowy podniebienia jako przyczyna zaburzeń artykulacji    128

4. Wpływ nieprawidłowych funkcji w obrębie aparatu artykulacyjnego na zaburzenia artykulacji spółgłosek      129

4.1. Nieprawidłowa funkcja oddychania jako przyczyna zaburzeń artykulacji spółgłosek      129
4.2. Nieprawidłowa funkcja połykania jako przyczyna zaburzeń artykulacji spółgłosek      130

5. Wpływ zaburzeń obwodowych na sprawność języka i warg      132

5.1. Wpływ wad zgryzu na sprawność języka i warg      132
5.2. Wpływ wad budowy języka na sprawność języka i warg      134
5.3. Wpływ zaburzonych funkcji połykania i oddychania na sprawność języka i warg      135

 

Zakończenie i wnioski      137

Bibliografia       143

Spis tabel, rycin i wykresów      155

 

Leave a Reply

3 × four =