Opóźniony rozwój mowy

 

2352433575_c79f7b9e19_zChoć bardzo byśmy sobie tego życzyli, nie zawsze mowa naszego dziecka rozwija się w sposób prawidłowy. Przychodzi taki moment, kiedy rodzic zauważa, że jego dziecko mówi gorzej, niż rówieśnicy, bądź nie mówi wcale. I zaczyna się panika.

Przyczyn tego zjawiska może być wiele. Skupmy się na jednej z nich, czyli opóźnionym rozwoju mowy (ORM). Inne nazwy: niemota, alalia prolongata. Jest to określenie bardzo ogólne. Stosowanie go jest uzasadnione zwykle u dzieci do 3 roku życia, u których nie można stwierdzić przyczyny opóźnień w rozwoju języka. Jest to wstępna diagnoza, która w dalszym etapie wymaga zweryfikowania. Opóźniony rozwój mowy stwierdza się w przypadku, gdy kompetencje językowe wykształcają się w stopniu niewystarczającym do osiągnięcia efektywnego porozumiewania się z innymi lub nie wykształcają się w ogóle. W ORM zaburzone mogą być artykulacja i gramatyka wypowiedzi. Znacznie ograniczony jest także zasób słownictwa dziecka. Wolniejsze tempo nabywania zdolności językowych może dotyczyć zarówno czynności mówienia, jak i rozumienia.

 

Co powinno zwrócić naszą uwagę?

późniejsze pojawienie się gaworzenia (norma: 6-9 miesiąc życia)

późniejsze pojawienie się zdań prostych i złożonych (pod koniec 2 roku życia dziecko powinno operować zdaniami prostymi, a pod koniec 3 r.ż. złożonymi)

zbyt długo utrzymujące się nieprawidłowe struktury gramatyczne

przedłużający się okres swoistej mowy dziecięcej

ORM można podzielić na:

I.Samoistny opóźniony rozwój mowy (SORM). Jest to zaburzenie o charakterze pierwotnym o bardzo trudnej do ustalenia etiologii. Przyjmuje się, że może być związane z  późniejszym dojrzewaniem włókien nerwowych, co wpływa na wolniejsze tempo przewodzenia bodźców do mięśni, które biorą udział w mówieniu. U dzieci z SORM impulsy te bywają zbyt słabe lub docierają do ośrodków mózgowych z opóźnieniem. Dziecko zaczyna mówić dopiero wtedy, gdy osiągnie dojrzałość psychomotoryczną. SORM może być także uwarunkowany dziedzicznie. Istotne jest to, że dziecko ma sprawny słuch i prawidłowo rozwija się intelektualnie.

W skład SORM wchodzi:

Proste opóźnienie rozwoju mowy – zdolność mówienia rozwija się wg normalnych etapów, ale z opóźnieniem, które powinno wyrównać się samoistnie ok. 3 r.ż. (dalszy rozwój powinien przebiegać już zgodnie z normą, bez zakłóceń); znacznie gorsza jest ekspresja mowy od jej rozumienia. Dziecko zazwyczaj posługuje się pojedynczymi głoskami, bądź sylabami.

Specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka (SLI od ang. Specyfic Language Impairment)  – definiowane często jako zaburzenie nie wywołane czynnikami anatomicznymi, medycznymi, bądź upośledzeniem umysłowym. Jest zatem spowodowane trudnymi do ustalenia przyczynami, których nie można bezpośrednio wiązać z zaburzeniami neurologicznymi, ani zaniedbaniami ze strony środowiska. Pozawerbalna inteligencja dziecka jest w normie, jego słuch nie jest uszkodzony, aparat fonacyjny i artykulacyjny także w normie, nie wykazuje cech zaburzeń umysłowych, bądź społecznych… Zatem dlaczego ma problemy z mówieniem?

Trudności te zwykle przejawiają się jako upośledzenie normalnych wzorców nabywania umiejętności językowych już od wczesnych stadiów rozwoju. Dziecko ma problemy nie tylko z artykułowaniem dźwięków, stosowaniem nawet prostych konstrukcji gramatycznych, budowaniem wypowiedzi, lecz także (co istotne!) z rozumieniem wypowiedzi innych osób. Jego pamięć fonologiczna również słabo funkcjonuje. SLI w przeciwieństwie do prostego opóźnienia rozwoju mowy nie wyrównuje się samoistnie i zawsze ma konsekwencje w przyszłości! Dziecko przejawia trudności w czytaniu i pisaniu, ma trudności z ortografią, ponadto widoczne są zaburzenia związków interpersonalnych, co jest bezpośrednio związane z problemami w komunikacji. Widoczne są również odchylenia w zakresie emocji i zachowania.

II. Niesamoistny opóźniony rozwój mowy (NORM) – jest to opóźnienie spowodowane konkretnymi czynnikami. Wynika np. z uszkodzeń słuchu, upośledzenia umysłowego, uszkodzeń neurologicznych, uszkodzeń obwodowych narządów mowy (np. rozszczepy wargi, podniebienia), bądź jest skutkiem zaniedbań ze strony środowiska. Może także towarzyszyć afazji, dyzartrii, dyslalii, jąkaniu, autyzmowi, niedosłuchowi, mózgowemu porażeniu dziecięcemu itd. W przypadku terapii NORM istotne jest ustalenie przyczyny opóźnienia.

6 Responses

  1. Sylwia Kuleta
    | Reply

    Witam:)

    Chciałam Pani serdecznie podzękować za artykuły jakie umieściła Pani na swojej stronie:)
    Jestem logopedą, neurologopedą z wieloletnim starzem:) Mam swoją stronę internetową, staram się pedagogizować rodziców choć na tego typu publikacje nie mam poprostu czasu. Każdego dnia przyjmuję wielu pacjetów:), studentów, logopedów na warsztatach:) Dziś natrafilam na Pani stronę:) Przyznam że czyta się ją z przyjemnością, lekkością i jeśli ktoś nie ma wiedzy (tak jak rodzice) w bardzo przystępny sposób nabywa ją czytając Pani publikacje:) Z przyjemnością będę odsyłała do Pani strony 🙂 Pozdrawiam serdecznie i życzę sukcesów w swojej pracy:)

    Sylwia Kuleta

    • Logopeda Anna Siciarz
      | Reply

      Dziękuję za miłe słowa Pani Sylwio 🙂 w kilku zdaniach ujęła Pani cel i sens założenia tej strony 🙂 Pozdrawiam serdecznie, Ania

    • A.R.
      | Reply

      Logopeda ze staRZem?

  2. Edyta Fuks
    | Reply

    Witam moja corcia wg pani artykulu ma SLI jak jej moge pomoc?

    • Logopeda Anna Siciarz
      | Reply

      Dzień dobry,

      Pani Edyto nie można tego stwierdzić na podstawie artykułu. Bardzo proszę udać się do logopedy, jeśli podejrzewa Pani zaburzenia mowy u swojej córki.
      Serdecznie pozdrawiam 🙂

  3. Natalia
    | Reply

    Dzień dobry! Czy mogłaby Pani podać jakieś przykładowe pozycje z literatury przedmiotu, które zajmują się np. diagnostyką różnicową ORM, czy postępowaniem terapeutycznym. Wszystko co do tej pory udało mi się znaleźć było bardzo lakoniczne i zbyt ogólne.
    Serdecznie Pozdrawiam 🙂

Leave a Reply

17 + fourteen =